Facebook

105-te urodziny Krzysztofa Baczyńskiego

Krzysztof Kamil Baczyński, „Jan Bugaj”, „Emil”, „Jan Krzyski”, ”Krzysztof”, „Piotr Smugosz”, „Krzysztof Zieliński”, „Krzyś”, urodzony w dniu 22 stycznia 1921 r. w Warszawie, syn Stanisława (działacza socjalistycznego, żołnierza Legionów Polskich, oficera WP, pisarza, krytyka literackiego) i Stefanii z d. Zieleńczyk, nauczycielki, autorki podręczników szkolnych.

 

Do szkoły powszechnej uczęszczał w latach 1927–1933, po czym zdał egzamin wstępny do Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego i w maju 1939 r. otrzymał świadectwo dojrzałości. Wybuch wojny w 1939 r. uniemożliwił mu podjęcie studiów w Akademii Sztuk Pięknych.

 

W czasie nauki w gimnazjum należał do Organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Spartakus”, półlegalnej organizacji młodzieży szkół średnich pod patronatem PPS, ale i związanej z KZMP. Używał wówczas pseudonim „Emil”. Od 1937 r. członek Komitetu Wykonawczego „Spartakusa”, był także współredaktorem pisma „Strzały” – wydawanego od lutego 1938 r. organu tej organizacji , na łamach którego zadebiutował jako poeta. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał przy ul. Hołówki 3.

 

Od jesieni 1942r. do lata 1943 studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Od lipca 1943 r. w OS „Jerzy”, a następnie sekcyjny w II plutonie „Alek” 2.kompanii „ Rudy” harcerskiego Batalionu AK „ Zośka”, w stopniu strzelca pod pseudonimem „Krzysztof Zieliński”.

 

27 kwietnia 1944r. uczestniczył w akcji TU – wykolejenie niemieckiego pociągu na odcinku Tłuszcz – Urle. Po ukończeniu turnusu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola” rozkazem jej komendanta, por. Eugeniusza Konopackiego z 25 maja 1944 r. otrzymał stopień starszego strzelca podchorążego rezerwy piechoty.

 

Jednocześnie był kierownikiem działu poezji miesięcznika społeczno–literackiego „Droga”, wydawanego od grudnia 1943 r.

 

Rozkazem dowódcy 2.kompanii batalionu „ Zośka”, Andrzeja Romockiego “Morro” z 1 lipca 1944 r. zwolniony z funkcji: „z powodu małej przydatności w warunkach polowych, z jednoczesną prośbą o objęcie nieoficjalnego stanowiska szefa prasowego kompanii”. Kilka dni później  Krzysztof przeszedł  do  harcerskiego  Batalionu  AK „Parasol”  na  stanowisko  zastępcy  dowódcy III plutonu 3 kompanii.

 

W momencie wybuchu Powstania Warszawskiego odcięty od macierzystego oddziału walczył w Zgrupowaniu „Gozdawy”. Poległ 4 sierpnia 1944 r. w Pałacu Blanka.

 

Kapral podchorąży, podporucznik c. w. (D-ca AK ,sierpień 1944 r.)

 

W okresie okupacji niemieckiej ogłosił 4 tomiki poezji: „Zamknięty echem” (lato 1940), „Dwie miłości” (jesień 1940), „Wiersze wybrane” (maj 1942), „Arkusz poetycki Nr 1” (1944) i „Śpiew z pożogi” (1944) oraz wiele utworów w prasie konspiracyjnej. Uznany powszechnie za jednego z najwybitniejszych poetów czasów okupacji. Jerzy Andrzejewski zadedykował mu tom opowiadań Noc. Na wieść o decyzji Baczyńskiego o wstąpienia do oddziału dywersyjnego Stanisław Pigoń powiedział Kazimierzowi Wyce : „Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga z brylantów”, a Jerzy Zagórski wspomnienie o nim zatytułował Śmierć Słowackiego (1947).

 

W 1968 wewnątrz Pałacu Blanka wmurowano tablicę upamiętniającą jego śmierć, a rok później – tablicę na tym pałacu. Tablicę pamiątkową odsłonięto także w Liceum Ogólnokształcącym im . Stefana Batorego w 1974 r., a w 1981 r. wmurowano tablicę również na domu przy ul. Bagatela 10, gdzie się urodził. Jego imię nosi ulica w Warszawie, wiele szkół i drużyn harcerskim w całym kraju. Jest bohaterem filmu telewizyjnego w reżyserii L. Niedbalskiej „Dzień Czwarty” (1984 r.).

 

W 1984 r. w Muzeum Literatury w Warszawie otwarto wystawę Mu poświęconą, trwającą 10 miesięcy. Po wojnie kilkakrotnie wydawano zbiory jego poezji. Najpełniejszą edycją są “Utwory zebrane”(opracowanie A. Kmita–Piorunowa, K. Wyka, Kraków 1961, 1970, 1979, tamże bibliografia Jego twórczości).

Odznaczony pośmiertnie : Medalem Za Warszawę 1939 – 1945, dwukrotnie Medalem Wojska, Krzyżem Armii Krajowej, Warszawskim Krzyżem Powstańczym.

 

Żonaty od 1942 r. z Barbarą Stanisławą Drabczyńską, ur. 13.XI.1922 r.  studentką polonistyki tajnego nauczania Uniwersytetu Warszawskiego, córką znanego w Warszawie właściciela drukarni, czarującą dziewczyną o żywej inteligencji, ładną i pełną osobistego wdzięku, także żołnierza konspiracji i Powstania. Basia daremnie poszukiwała męża i dopytywała się wszystkich o jego losy. Nikt nie mógł udzielić jej pewnej informacji i w niewiedzy, co się z nim stało, sama zeszła ze świata ciężko raniona w skroń odłamkiem 23 sierpnia 1944 r. i po kilku dniach nie odzyskując przytomności w dniu 1 września 1944 r. zmarła. Podobno nikt nie mógł wyjąć z jej zaciśniętej dłoni książki, tomu wydanych konspiracyjnie wierszy Krzysztofa. Po ekshumacji pochowano ich oboje obok siebie na Powązkach Wojskowych (A22-2-25).

 

W/g:  Biografie Żołnierzy Batalionu “Parasol” Zbigniew Ostoja Rylski

KWESTA ON-LINE