Facebook

103-cie urodziny Jerzego Zborowskiego

Jerzy Eugeniusz Zborowski „Jeremi” por.  phm., urodził się 26 lipca 1922 r. w Warszawie. Był synem Eugeniusza, z zawodu urzędnika państwowego i Heleny z domu Kutnia.

 

Przed wojną Jerzy Zborowski pobierał nauki w gimnazjum Państwowym im. Adama Mickiewicza, a od 1936 uczył się w Gimnazjum Państwowym im. ks. Józefa Poniatowskiego. W 1940 r., już na tajnych kompletach, zdał maturę i rozpoczął studia w Państwowej Szkole Budowy Maszyn. Szkoła ta, oficjalnie działając jako szkoła zawodowa, w ramach tajnego nauczania realizowała zajęcia objęte programem wyższej szkoły politechnicznej jaką była Państwowa Wyższa Szkoła Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda.

 

Jednocześnie Jerzy Zborowski zaangażował się w pracę konspiracyjną. Początkowo działał w organizacji „Pet”, do której został wprowadzony przez Stanisława Huskowskiego. Późną jesienią 1942 r. wychowankowie “Petu” przeszli do nowo utworzonych Grup Szturmowych “Szarych Szeregów” – Jerzy Zborowski został drużynowym drużyny “CR-500″, utworzonej przez dawne koło żoliborskie “Petu”, w Hufcu “Centrum” (CR), dowodzonym przez Tadeusza Zawadzkiego “Zośkę”. W GS używał pseudonimów “Jurek” i “Jurek Kowalski”. 2 lutego 1943 obok “Zośki” Tadeusza Zawadzkiego i “Rudego” Jana Bytnara uczestniczył w ewakuacji mieszkania Jana Błońskiego przy ul. Brackiej 23. Następnie 26 marca 1943 r. w głośnej akcji pod Arsenałem (“Meksyk II”) był kierowcą samochodu, którym ewakuowano odbitego z rąk Gestapo “Rudego” i rannego w akcji “Buzdygana” (Tadeusz Krzyżewicz – członek sekcji “Sten II”). 20 maja 1943 r. brał udział w akcji odbicia więźniów pod Celestynowem. 26 czerwca 1943 r. dowodził akcją na pociąg pospieszny pod Gołębiem na linii Dęblin-Lublin i za to rozkazem komendanta Kedywu KG AK płk. “Nila”, z dnia 2 sierpnia 1943 r. został mianowany starszym strzelcem. Po ukończeniu kursu podharcmistrzowskiego otrzymał 15 sierpnia 1943 r. stopień podharcmistrza (pseudonim instruktorski “Kajman Okularnik”).

 

W sierpniu 1943 r. odkomenderowany wraz ze “starszą” drużyną “CR-500″ do tworzonego “Agatu” – “Pegaza” – “Parasola” (trzeciej, wydzielonej kompanii OS “Jerzy” – późniejszego baonu “Zośka”). Miał to być oddział specjalny do walki z Gestapo (stąd kryptonim: “Agat” – Anty Gestapo). W ramach rozpoznania przyszłych terenów starć latem 1943 r. “Jeremi” sporządził wykaz dyslokacji oddziałów Schutzpolizei i Gestapo w Warszawie.

 

Formalnie mianowany rozkazem por. “Jerzego” (Ryszard Białous) z 1 września dowódcą kompanii, ale faktycznie był od września 1943 r. zastępcą  kpt. “Pługa” (Adam Borys) - dowódcy “Agatu”. W związku z pełnieniem tej funkcji mianowany podporucznikiem czasu wojny ze starszeństwem z 11.11.1943 r. Jednocześnie do listopada 1943 r. dowódca I plutonu kompanii “Agat”. W “Agacie”, “Pegazie” i “Parasolu” używał pseudonimu “Jeremi”.

 

W dniu 7 września 1943 r. dowodził likwidacją SS-Oberscharführera Franza Bürkla, znanego z okrucieństwa funkcjonariusza Pawiaka. Od października 1943 r. do maja 1944 r. wykładowca minerki i taktyki dywersji oraz starszy grupy instruktorów w klasie “Aniela” Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty “Agricola”. W kwietniu i maju 1944 r. był tam członkiem komisji egzaminacyjnej. Jednocześnie w pierwszej połowie tego roku kierował kursem dokształcającym dla instruktorów spadochronowych.

 

W dniu 1 lutego 1944 r. po akcji na SS-Brigadeführera Franza Kutscherę dowodził ewakuacją dwóch rannych (“Lota” i “Cichego”) ze Szpitala Przemienienia Pańskiego.

 

4 kwietnia 1944 r. dowodził akcją na pośpieszny pociąg urlopowy pod Płochocimem na linii Warszawa-Poznań. 11 lipca 1944 r. podczas nieudanej próby likwidacji gen. Wilhelma Koppego był obserwatorem dowództwa Batalionu „Parasol”. Jednak w czasie odwrotu, po zranieniu dowódcy akcji, przejął dowodzenie nad oddziałem.

 

Podczas Powstania Warszawskiego „Jeremi”, już w stopniu porucznika, walczył jako zastępca dowódcy batalionu „Parasol”, mjr Adama Borysa „Pługa”. 6 sierpnia 1944 r., wobec poważnej rany „Pługa”, „Jeremi” objął dowodzenie nad batalionem. Jego szlak bojowy obejmował Wolę, Stare Miasto, skąd wycofał się kanałami do Śródmieścia.  Potem wraz ze swoim oddziałem przeszedł na Powiśle Czerniakowskie.

 

W dniu 17 sierpnia 944 r. w Kościele p.w. Matki Bożej Królowej Polski przy ul. Długiej 13/15 (obecnie Katedra Polowa WP) poślubił swoją konspiracyjną i powstańczą łączniczkę ”Ninę” – Janinę Trojanowską.

 

W czasie walk powstańczych trzykrotnie ranny: lekko 12.08.1944 (Stare Miasto), ciężko – 31.08.1944 ul. Długa – Bielańska – próba przebicia ze Starego Miasta do Śródmieścia, ponownie ciężko ranny 14.09.1944 na ul. Ludnej.

 

W nocy 22/23 września 1944 r. ujęty przez Niemców wraz z żoną i innymi rannymi żołnierzami zgrupowania “Radosław” i “Kryska” w piwnicach domu przy ul. Wilanowskiej 1. Rano, 23 września, wyniesiony na noszach przez trzech rannych powstańców z Górnego Czerniakowa w rejon Komendy Sipo w Al. Szucha 25; tam widziany po raz ostatni (w/g innych relacji widziany także w okolicy pl. Narutowicza przy koszarach Schutzpolizei).

 

Od 1945 r., zgodnie z prawem i zwyczajem wojennym, por. “Jeremi” oficjalnie uznany jest za zaginionego – jego ciała nigdy nie znaleziono (“zamordowany w nieznanych okolicznościach”).

 

Odznaczony: Srebrny Krzyż Orderu Virtuti Militari, Krzyż Walecznych (dwukrotnie: 1943 i 1944), Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami.

 

Upamiętniony Mogiłą Symboliczną w Kwaterze Batalionu „Parasol”  na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie (A24-7-11).

KWESTA ON-LINE